Heb je het echt zo druk?

Wat hebben we het druk. En wat maken we ons druk. Daarboven in ons hoofd. En dan voel je het in je lijf. Druk geeft spanning. Misschien ben je er zo aan gewend dat je het niet eens opmerkt. Mensen om je heen vaak wel. Je kunt je afvragen of je het echt zo druk hebt. Of maak je je druk? En waarover dan? Ga af en toe eens zitten. Bij voorkeur buiten. Doe even niets. Kijk voor je uit. Luister. Naar alle kleine dingen waar je normaal gesproken aan voorbij gaat. De wind. Een boom. Een bloem. Een vogel. Wacht er niet mee tot het weekend is, op je op vakantie bent. Je kunt het nu doen. Zitten. Kijken. Luisteren. En voel wat het met je doet. Begin je zomaar te ontspannen.

Read More

Iets ophouden. Je groothouden. Jezelf terughouden. Moemakers.

Iets ophouden, je groothouden, jezelf terughouden. Hou ermee op. Het hoeft niet meer. Je wordt er moe van. Doodmoe van je eigen toneelstukje. En anderen ook. Ooit had het nut. Je bent er ver mee gekomen. En nu werkt het niet meer. Het keert zich tegen je. Want het put je uit. En goed nieuws: je toneelstukje is niet meer nodig. De meeste mensen zien je liever zoals je echt bent. Je hoeft je niet als iemand voor te doen. Ga maar na. Wie geef je meer aandacht, wie vertrouw je meer, wie gun je meer, wie respecteer je meer? Iemand die min of meer samenvalt met zichzelf of iemand die een toneelstukje opvoert? Breng jezelf in, doe voluit mee, en laat je verrassen door de reacties. Er zullen mensen schrikken, maar anderen zullen zeggen: ‘Hè, eindelijk... Daar ben je dan!’

Read More

Wees trots op jezelf. Zoals je trots zou zijn op je eigen kind.

Je mag trots zijn op jezelf. Of, als je trots een vervelend woord vindt, fier. Fier, een Vlaams woord dat zachter klinkt, en toch flink. Fier! Kinderen groeien van trotse ouders. Het geeft ze zelfvertrouwen en stevigheid. Dan durven ze er op uit te trekken, te ondernemen. Om zelf eigenwaarde op te bouwen.

En je kunt jezelf geven wat je je kind zou geven. Sta er even bij stil als iets prima gaat. Als je iets goed gedaan hebt. Als je jezelf hebt overtroffen. Vind wat je doet niet te snel normaal. Geef jezelf schouderklopjes, en af en toe een cadeautje. Omdat je, van jezelf, trots mag zijn op jezelf. Alsof je je eigen kind bent.

Read More

Stijg minstens een keer per dag boven jezelf uit. Voel wat een rust dat geeft.

Boven jezelf uitstijgen klinkt abstract. Het is groter worden dan je denkt dat je bent. Ophouden jezelf nodeloos klein te maken. Zo groot worden als je bent. Uit het benauwde keurslijf stappen waar we allemaal in zitten. Je niet meer laten leiden door hoe het hoort. Je emoties herkennen en ze laten voor wat ze zijn: emoties. Gevoelens die je beter niet kunt verwarren met je gevoel. Emoties kun je opmerken door te letten op sensaties in je lichaam. Tintelingen, prikkelingen, steken, pijn in je lijf. Gevoel is van een andere orde. Dat is je ziel die je iets vertelt. Zoals helder denken je geest is die je iets te zeggen heeft. Je emoties kunnen je overmannen. Ze lijken het over te nemen. Je gevoel en je verstand kunnen je uit die verwarring de weg wijzen. Dan ben je je emoties de baas en geef je je gevoel en je verstand de ruimte om in alle wijsheid iets de beslissen en te doen. Dat geeft rust.

Read More

Ooit iemand tegen gekomen die echt een klootzak was? Zeker weten?

We zeggen het zo makkelijk. Wat een eikel! Wat een trut! En dan valt het nog mee. Oordelen, oordelen, oordelen. Vaak over mensen die we niet goed kennen. Want hoeveel mensen ken je nou echt? Echt goed? Ken je jezelf wel? Weet je waartoe je zelf in staat bent? Zowel in positieve als in negatieve zin? Er zit zoveel in ons opgeborgen, aan moois en aan naars. Het mooiste kunnen we maar moeilijk geloven, het naarste denken we liever niet aan.

Vaak beperken we ons tot ophemelen of verguizen. Maar goede mensen zijn niet alleen goed. En slechte mensen niet alleen fout. We hebben het allemaal in ons, goed en kwaad. Omdat we mensen zijn. Met een verhaal. Dat de meeste andere mensen niet kennen. Maar veel begrijpelijk maakt als je het wel zou kennen. Neem nou je eigen verhaal. Wat is jouw verhaal?

Read More

Als iemand ‘Nee’ tegen je zegt, zegt dat nog niets over jou.

‘Nee’ horen is niet leuk. Je wilt graag iets, met of van iemand anders, en die zegt ‘Nee’. Bijvoorbeeld je partner, of je kind, een vriend of vriendin, een collega of een buur. Dat is altijd even slikken. Teleurstelling. Maar iemand zegt alleen maar ‘Nee’. Dat is alles. Het is de kunst om het niet op jezelf te betrekken. Het hoeft niet te betekenen dat iemand je niet aardig vindt. Of stom. De ander zegt ‘Nee’. Dat is alles. Blijkbaar wil iemand iets niet. Iets wat jij wel wilt. Is dat erg? Je wilt niet hetzelfde. Dat is alles. Kun je misschien iets verzinnen waar diegene wel ‘Ja’ op kan zeggen? Of is er misschien iemand anders die wel ‘Ja’ wil zeggen? Misschien hangt het op je gevoel van afhankelijkheid. Je wilt ‘Ja’ van die ene ander. Je denkt misschien dat je diens ’Ja’ nodig hebt. Maar is dat nou echt zo? Natuurlijk, je hebt een relatie. Als partner, ouder, vriend of vriendin, collega of buur. Maar welke relatie je ook hebt, je kunt een ander niet dwingen iets te willen, laat staan iets leuk te vinden. Je kunt je wel afvragen of je er genoeg is wat samen deelt. Of er genoeg potentiëel voor ‘Ja!’ is. Dat kun je onderzoeken, en samen bespreken. Dat lukt als je het ‘Nee’ van de ander niet op jezelf betrekt.

Read More

Geef complimenten. Om te beginnen aan jezelf.

Complimenten openen – jou en je relaties. En wat is het lastig om ze goed te horen en op te slaan. Waarschijnlijk krijg je meer complimenten dan je in de gaten hebt. Meer waardering dan je oppikt. Complimenten doen goed. Wacht niet tot een ander het doet. Begin bij jezelf: ‘Goed zo!’ En: ‘Goed gedaan! Dan merk je al snel dat je beter met complimenten omgaat. Je hoort ze beter en slaat ze beter op – je wordt minder verlegen en onhandig. En je gaat vanzelf meer complimenten uitdelen. Je gaat bij meer positiefs ontdekken, en meer waarderen. Bij jezelf, en bij anderen. En van de weeromstuit ga je complimenten ontvangen. Waarmee je steeds beter kunt omgaan.

Read More

Voel je vrij om verschrikkelijk jezelf te zijn. En neem verantwoordelijkheid voor je verschrikkelijke zelf.

Jouw eigenheid, wie jij in wezen bent, is een doorgang naar dagelijks geluk. Leven naar andermans verwachtingen heeft nog nooit iemand gelukkig gemaakt. Leid je eigen leven. En word gelukkig. Wat iets anders is dan een leuk leven. Want het leven is niet altijd leuk. Vaak niet zelfs. Het kan wel mooi en rijk zijn. Als je erkent wie je bent, met alles erop en eraan. Durf je verschrikkelijk jezelf te zijn? Inclusief je verschrikkelijke zelf? Want die is er natuurlijk ook. Kun je dat zien? Kun je die omarmen? Dan maak je een reuzenstap. En word je zo groot als je bent.

Read More

Wat wil je dat ze zeggen op je begrafenis? Doe dat.

Veel mensen wachten met hun eerlijkste feed back tot je er niet meer bent. Dan hebben ze het over wie je was en wat je hebt betekend. Voor hen, in hun leven. Want wat je nalaat is niet wat je hebt nagelaten om te doen. Het is wat je wel hebt gedaan. En dan niet je resultaten, niet je scores. Wel je aanwezigheid, je bijdrage. Daar kun je nu wat aan doen. Ben je echt aanwezig? Draag je ook bij? En wat is het belangrijkste wat je bijdraagt? Doe dat. Zo kan aan je dood denken je weer tot leven wekken.

Read More

Zeg tegen jezelf wat je het liefst van een ander wilt horen

Bijschrift toevoegen

Je kunt smachten naar een lief woord van een ander - die daar soms niet toe in staat of bereid is. En er zijn weinig dingen waar je zo ongelukkig van kunt worden als wachten op een ander. Want die ander... je gaat er niet over. Het maakt je machteloos en gefrustreerd. Wat je wel kunt doen is tegen jezelf zeggen wat je zo graag van een ander wilt horen. Bijv ‘Dag lieverd!’ Kijk in de spiegel. Zeg het. Elke dag. Het werkt.

Read More

Stop de illusie (Beslissingen nemen)

Ik heb ontdekt hoezeer ik in illusies kan geloven. En ik ben niet de enige, dat is de volgende ontdekking. We geloven in illusies om verder te kunnen met ons leven. Maar ondertussen houden we dingen in stand die ons geen goed doen. Zaken die we met ons meeslepen, waar we geen afscheid van willen nemen. Kort gezegd, jezelf voor de gek houden door geen beslissingen te durven nemen. Daar word je moe van: je sleept je verleden mee, schuift beslissingen voor je uit. We zijn heel goed om daar argumentaties voor te verzinnen, die altijd ‘kloppen’. Maar vaak voel je op een dieper niveau heel goed dat het ‘niet klopt’.

Het is niet makkelijk maar wel mogelijk om zelf aan te voelen wat voor jou juist is. Je lijf en stemming kunnen je daarbij helpen - als je er naar luistert. Onrust, vermoeidheid, chagrijn zijn tekenen dat het ‘niet klopt’. Je bent zelf de enige die dat kan bepalen - en het leven helpt je een handje. Je merkt vanzelf wat wel lekker loopt en wat niet meer gaat. Je lijf geeft signalen (bijv energiek, of juist moe, ziek). En het leven creëert meevallers en tegenvallers. Ook daar is het de kunst dat goed te duiden. En dat je leer je in de loop van je leven.

Read More

Knipoog van God (Vertrouwen)

Een dik pak wolken | Op het havenhoofd vroeg ik: | 'Willen jullie voor ons zorgen?' | 'Dat doen we toch altijd?' hoorde ik | Ik keek op, en zag weer die donkere lucht | Maar nu was er een kleine opening | Waar de zon doorheen scheen | En ineens was er beweging | Een reddingsboot

Read More

Jezelf tegenkomen (Ondernemen)

J e z e l f   t e g e n k o m e n 

Jezelf tegenkomen schijnt nogal heftig te zijn. Niet iets waar je op zit te wachten. Toch gebeurt het. Iedereen. Elke dag. En zeker ondernemende mensen. Want ondernemen doe je zelf. Niemand anders.

Ondernemende mensen zoeken contact. Ze stappen de wereld in en zeggen: hier ben ik, en dit wil ik. Voor jezelf beginnen betekent een ander ontmoeten. En in die ontmoeting kom je jezelf tegen.

Want de wereld zegt iets terug, of juist niet. En dan ligt de bal bij jou. Dan begint het spel. Dan komt het er op aan. Dan word je door de mensen om je heen uitgedaagd. Om jezelf te zijn.

De grootste uitdaging in dit leven is niet om het beter te doen dan anderen. Om te winnen. Het leven is geen wedstrijd. Er is maar een tegenstander, en dat ben je zelf. Jij en je eigen gedoe.

Je eigen gedoe is wat je tegenkomt als je gaat ondernemen. Er is geen betere en geen snellere route naar zelfkennis dan voor jezelf beginnen. Want de wereld houdt je gratis een spiegel voor.

En als je daar in durft te kijken, alles onder ogen wilt zien, ligt er een grote beloning voor je klaar. Jij zelf. Niet degene die je denkt dat je bent. Nee, degene die je werkelijk bent. Diep van binnen. Wie je in wezen bent.

Read More

Stemmetjes in je hoofd (Oordelen)

Ik zou anderen open tegemoet kunnen treden. Onbevangen. Zonder oordeel, zonder op voorhand iets te vinden. Vrij, en vrijlatend. Dan heb ik de meeste kans op werkelijk contact, werkelijke verbinding. Dat begint met ophouden te oordelen. Om te beginnen over mezelf. Dan verdwijnen de oordelen over anderen ook vanzelf. Het zou wat zijn als me dat lukt. Want als ik over mezelf net zoveel oordelen heb als over anderen dan zijn het er wel heel veel…

Experiment. Ik ga mezelf betrappen (oordeel!) op oordelen over mezelf. Die stemmetjes in mijn hoofd die mij doorlopend becommentariëren, en vermanend en bestraffend toespreken. Stemmetjes van lang geleden. Ooit gehoord. En overgenomen. Onbewust, zo gaat dat. Maar het nu gaat nu om wat ík wil. Ik heb geen zin meer in stemmetjes die mij sturen en bepalen.

Ik ga mezelf opnieuw opvoeden. Mezelf liefdevol en bemoedigend toespreken. Opbeurend en ondersteunend. Lief zijn voor mezelf. Zo simpel. Dan ga ik op een dag nog houden van mezelf. Het zou wat zijn...

Read More

Het lege nest syndroom (Vertrouwen)

‘Als we onszelf zouden kunnen besturen, hadden we de politiek niet nodig,’ zei ooit een wijs iemand. Idem voor de overheid. Daarbij hoort: ‘Hoe minder je denkt dat je jouw problemen zelf op kunt lossen hoe meer je klaagt over de overheid.’ De media consumerend zou je denken: wie klaagt er niet, wie voelt zich afhankelijk? De overheid deugt niet, en de politiek al helemaal niet. Ambtenaren laten het zich nog aanleunen ook en gedragen zich nodeloos onzeker. En politici doen schichtig en worden nog meer berekenend dan ze van nature al zijn. Maar ondertussen is er in de publieke sector iets gaande. Iets moois. En iets hoopvols.Er zijn steeds meer mensen die zich niet langer afhankelijk willen voelen, of maken. Die iets gaan doen. Met elkaar ondernemen. Niet voor de centen, maar voor hun eigen plezier. Ze gaan samen dingen doen waarvoor anderen vragend, soms eisend, en zelfs woedend naar de overheid wijzen. En dan de politiek de schuld geven als het niet werkt –slachtofferschap, dat we nog serieus nemen ook. Maar ondertussen... Zijn er mensen die met hun buurt in hun eigen energiebehoefte voorzien. En wat ze overhebben doorverkopen aan de Eneco. Zijn er mensen die een school oprichten waar hun kinderen blij van worden. Zijn er mensen die een fijn tehuis – een thuis buitenshuis – beginnen voor hun eigen kind, en andere kinderen, die permanente zorg nodig hebben. Zijn er mensen die onderling en in vol vertrouwen hun arbeidsongeschiktheid verzekeren. Zijn er mensen die samen hun eigen bank oprichten, een bank die goed is, die goed doet en het nog goed doet ook. Zijn er mensen die onder elkaar hun oude dag regelen. Zijn er mensen die met familie, vrienden en buren voor een chronisch zieke en diens gezin zorgen. Zijn er mensen die iemand een renteloze lening geven om te voorkomen dat diegene nodeloos failliet gaat als de bank is afgehaakt. Veel van die mensen ken ik, direct of indirect. Voorbeelden uit mijn eigen leven. Dit verschijnsel groeit zienderogen. De onderlinge is terug. De coöperatie leeft weer. Dit is de nieuwe emancipatie. Dit is de uitkomst en de opbrengst van onze 20e eeuwse investering in gelijke rechten en gelijke kansen voor iedereen. Dat vraagt om nieuwe politiek en een andere overheid. Terughoudend, vertrouwend, een zetje gevend. Als een ouder die zijn kind op kamers ziet gaan. Dat betekent loslaten en het erop aan durven laten komen. Omgaan met het lege nest syndroom. ‘Waar ga ik mijn tijd nou aan besteden? Waar kan ik mijn energie nu nog in kwijt?’ En existentiëler: ‘Waar ben ik eigenlijk voor nodig?!’ Gesproken column – Reuring!Café, Den Haag, 22 januari 2013

Read More

Mensen raken (Gronden, richten, schieten)

Laatst gaf ik ergens een presentatie. Beter, ik deed een gesproken column. Over echt iets te vertellen hebben. Geen mooie babbels, maar iets wezenlijks delen met anderen. Hoe eng dat is, en hoe bevrijdend het kan zijn. Die middag waren er ook workshops. Een daarvan over authentiek presenteren. Gegeven door Joni Bais, van Great Communicators. Een jonge vrouw die ook TEDx sprekers begeleidt. Daar wilde ik bij zijn. Was als laatste aan de beurt. De oefening was te simpel voor woorden. Dat zijn meestal de beste. Over mijn ontbijt van die ochtend. Nou ontbeet ik tot voor kort nooit. Dus begon een heel verhaal over hoe het nou toch komt dat ik tegenwoordig wel ontbijt. Hou maar op, werd me al snel duidelijk. ‘Heb je contact met je luisteraars? Sluit je aan?’ Niet echt op gelet. Ik was bezig met m’n verhaal. In m’n hoofd. Druk doende alles op een rij te krijgen, en vooral niets te vergeten. Toen leerde ik iets. Eerst de tijd nemen om mezelf stevig te voelen staan. Dan contact maken met m’n publiek. Ze aankijken, liefst stuk voor stuk. Voelen dat je verbinding hebt. En dan pas gaan praten. Van binnenuit. Het werkte. Niemand vond het raar dat ik de tijd nam om rustig, nog naar binnen gekeerd, te gaan staan. En vervolgens eerst eens rondkeek, mensen echt aankeek. Ze keken terug, ik voelde verbinding. Dat gaf rust, het creëerde ruimte. Ik bedacht niet meer wat ik allemaal wilde vertellen. Sprak niet meer vanaf de bovenste verdieping. Het rolde eruit, en het kwam aan. Ik zag ogen oplichten. Dat gaf mij het vertrouwen om rustig verder te vertellen. Het was raak. Op weg naar huis dacht ik, dit heb ik eerder meegemaakt. Het duurde even, maar het kwam weer boven. Lang geleden, ik was nog geen eigen baas. Met een groepje managers waren we op bezoek bij de Rotterdamse politie. Op de schietbaan. Schieten met een dienstpistool, zo’n Walther. Tot m’n verbijstering schoot ik drie keer in de roos. Achter elkaar. Hoe het kwam? Ik leerde eerst te gronden. Dan goed te kijken en rustig te richten. En dan pas te schieten. Raak. Gronden, richten, schieten. Toepasbaar in allerlei situaties. Zoals een presentatie. Of als je iemand iets wilt vertellen. Rustig ademhalen, je voeten op de aarde voelen. Met je ogen contact maken, en dan gaan vertellen. Zo raak je mensen. NB – Bij de politie kwamen we daarna we in een videosimulatie terecht. Ineens zie je iemand de hoek omkomen, en je weet niet of het de gezochte overvaller is. Eigenlijk geen tijd om je ervan te vergewissen. Schiet je, of niet? Hij schoot. Ik was dood.

Read More

Het gaat anders (Levenswijsheid)

‘Dingen gaan niet beter of slechter, ze gaan alleen maar anders.’ Deze is niet van Albert Einstein, en ook niet van de Dalia Lama. Gewoon een levenswijsheid van een ervaren barman.

Read More

Hartelijke helderheid (Stel je voor)

Kinderen kunnen het tot vervelens toe: ‘Waarom?’ vragen. Gelukkig houden ze daar ook weer mee op. En als het op vierjarige leeftijd nog niet over is, dan zorgt de basisschool daar wel voor. Want in de Cito-toets is geen ruimte voor ‘Waarom?’ Te moeilijk! Daar draait het om ‘Daarom!’. En weg was de onbevangenheid. Maar dan wordt het crisis. En zijn er ongebruikelijke oplossingen nodig. Maar daar hebben we niet voor doorgeleerd. Onze creativiteit hebben we opgeborgen. Want op school begreep je: ‘Kop houden! Gekke vragen, daar schiet ik hier niets mee op.’ Maar in Den Haag weten ze het inmiddels ook niet meer, en willen ze er graag van af. Na de kaasschaaf is er het nu decentraliseren. Een geweldige kans om het ondenkbare te denken. Door opnieuw te leren ‘Waarom?’ te vragen. Leuker misschien: ‘Hoezo?!’ Klinkt wat lekkerder. En maak je borst maar nat. Want je loopt aan tegen allerlei ‘Kan niet, mag niet!’ – in jezelf, en om je heen. De eerste vraag bij elke publieke taak is: ‘Waarom is de overheid hier überhaupt voor verantwoordelijk?’ En: ‘Wie zegt dat eigenlijk? Wie heeft dit ooit verzonnen?’ En vragen als: ‘Het gaat nu van het rijk naar de gemeenten. Waarom kan het dan niet van de gemeente naar de buurt? Of van de buurt naar de straat? Of naar families en gezinnen? Of naar burgers onder elkaar?’ Want hoe ging het ooit? Voor die 20e eeuw, waarin we alles maar naar boven stuurden? Ooit kwam het van beneden. In de Gouden Eeuw – toch geen slechte tijd? en thuis bij Jan Steen, was het best gezellig – lag de WMO niet bij Den Haag of bij de gemeenten, maar bij de mensen zelf, bij de mensen onderling. Hetzelfde gold voor de jeugdzorg, en het onderwijs, etc. De vraag is: kun je anders kijken, iets anders zien dan hoe het hoort? Stel, je komt heel stoer van Mars. Wat zie je dan? Heel veel goedbedoelde bemoeizucht, en gepamper. Stel, je komt heel zacht van Venus. Wat zie je dan? Een heleboel liefdeloos gezorg en mechanisch gedoe. Maar stel, je komt van... de zon. Stralend – je bent krachtig èn liefdevol, tegelijk. Hoe zou je dan doen? Misschien wel zoals een kredietbaas bij de Triodos Bank, die tegen een klant zei: ‘Ik hou van jou, en daarom krijg je geen krediet.’ Het kan. Met een heldere kop, vanuit een gouden hart. Die hartelijke helderheid, dat hebben we nodig. Dan kan die oude wereld, van pappen en nathouden, op 21 december vergaan. Gesproken column bij Reuring!Café, 19 december 2012

Read More

Jezelf tegenkomen (Voor jezelf beginnen)

Jezelf tegenkomen schijnt nogal heftig te zijn. Niet iets waar je op zit te wachten. Toch gebeurt het. Iedereen. Elke dag. En zeker ondernemende mensen. Want ondernemen doe je zelf. Niemand anders. Ondernemende mensen zoeken contact. Ze stappen de wereld in en zeggen: hier ben ik, en dit wil ik. Voor jezelf beginnen betekent een ander ontmoeten. En in die ontmoeting kom je jezelf tegen. Want de wereld zegt iets terug, of juist niet. En dan ligt de bal bij jou. Dan begint het spel. Dan komt het er op aan. Dan word je door de mensen om je heen uitgedaagd. Om jezelf te zijn. Dat is wat ik ervan leer. De grootste uitdaging in dit leven is niet om het beter te doen dan anderen. Om te winnen. Het leven is geen wedstrijd. Er is maar een tegenstander, en dat ben je zelf. Jij en je eigen gedoe: 'Ik zelf' - een hele taaie... Je eigen gedoe is wat je tegenkomt als je gaat ondernemen. Er is geen betere en geen snellere route naar zelfkennis dan voor jezelf beginnen. Effectief en efficiënt. Want de wereld houdt je gratis een spiegel voor. En als je daar in durft te kijken, alles onder ogen wilt zien, ligt er een grote beloning voor je klaar. Jij zelf. Niet degene die je denkt dat je bent. Nee, degene die je werkelijk bent. In wezen. Diep van binnen. Gesproken column bij PermanentBeta, 3 december 2012

Read More

Communicatiekracht (Luisteren naar jezelf)

Communicatie begint met luisteren, kijken, waarnemen. Dat betekent eerst rustig worden: niets willen, nergens op uit zijn. Communicatie gaat over aansluiten en aanvoelen, niet zenden en ontvangen. Communicatiekracht zit diep van binnen, en kan soms heel zacht klinken. Bij kracht denken we aan groot en sterk – het kan een fluistering zijn. Het gaat niet om volume en bereik, maar over intentie en energie. Communicatie begint met nieuwsgierigheid en verwondering. Openstaan, aandacht hebben – oprechte vragen stellen: ‘Hoe doe jij dat nou?’, ‘Hoe kijk jij er tegen aan?’ Je open stellen voor een andere kijk, een ander geluid. Aandacht voor de kijk en het geluid – het gevoel van de ander. En kun je dan ook genieten van wat een ander te vertellen heeft? We hebben allemaal een verhaal, en we vertellen graag ons verhaal. Maar de ander heeft ook een verhaal – en boeit diens verhaal jou ook? We zijn zo gewend zelf te vertellen, zelf te zenden, een ander te overtuigen. Ondertussen verlangen allemaal naar elkaar en naar verbondenheid. Verbinding begint met loslaten van je eigen verhaal. ‘Wat is jóuw verhaal?’, dat is de vraag. Die vraag kun je om te beginnen aan jezelf stellen. Aandacht, echte en oprechte aandacht voor je eigen verhaal. Pas als je daarmee klaar bent ontstaat er ruimte voor andermans verhaal. Want anders is de kans groot dat je naar een ander luistert... Terwijl je ondertussen je eigen verhaal wilt vertellen. Communicatie gaat over aansluiten, verbinden. Verbinden – om te beginnen met jezelf. En dat is het allerlastigste, want... Je verbinden met jezelf is jezelf ontmoeten. En dan loop je tegen oordelen aan – over jezelf. Oordelen die je vaak zomaar projecteerde op anderen. Jouw opvattingen over hoe het hoort: ‘Kan niet, mag niet’. We zitten er overvol mee, en grotendeels onbewust. Maar wat gebeurt er in de loop van je leven? Je wordt je bewust van al die onbewuste opvattingen. Ze huizen in je kop – je weet vaak niet eens hoe je er aan komt. Je vindt het: ‘Het is zo’, ‘Het kan niet anders’, ‘Zo gaat het nou eenmaal’. Je staat niet open voor een andere kijk, want daarboven zit het vast. En je voelt je gesterkt door al die anderen die het ook vinden. Natuurlijk: die denken in hetzelfde kader, even beperkt. Zo houden we in stand zoals het gaat, en hoe het hoort. Waardoor er van alles niet gedacht, gezegd en gedaan kan worden. En zo doen we onszelf en elkaar tekort – de hele dag door. Zo is van alles onbespreekbaar – ‘Njet’, ‘No Go’. Maar op een dag gaat het niet meer: ‘Zag ik mij in een donker woud verloren’  En je loopt verschrikkelijk tegen jezelf aan. Je trekt het niet meer, het is op – het is c r i s i s . Het is Dante’s hel, en we komen het allemaal terecht. Daar kom je jezelf tegen – en dat schijnt heel erg te zijn... Inderdaad: schijnt – want het is het beste dat je kan overkomen. Want wat wil je nog meer? Eindelijk, na al die jaren! Daar ben je dan. De afgelopen tijd daalde ik af naar de bodem van het dal. Narigheid en gedoe, ik wilde er niet zijn. Maar de bodem van het dal... Dat blijkt de basis in mezelf te zijn. Waar ik bang voor was, niet wilde zijn... Is de plek waar ik me thuis voel, geborgen weet. Het is er niet goed of fout, niet leuk of vervelend: Daar gaat het niet om – het is niet van toepassing. In mijn basis is het rustig, daar ben ik tevreden. Ik heb er geen haast, en ben nergens op uit. Daar wil ik niets, en er gebeurt van alles. Als een kind, nog onbevangen... Geniet ik er van het leven. Daar heb ik geen oordelen. Daar sta ik open voor wat er is. Daar keur ik niets op voorhand af. Daar is geen strijd tussen hoofd en hart. Daar raak ik niet in de knoop met mezelf. Daar is er ruimte, voor mezelf en voor anderen. Daar ben ik nieuwsgierig, verbaasd, en verwonderd. Daar heb ik oprechte belangstelling voor een ander. Daar hoef ik het met niemand eens te zijn, en zij niet met mij. Daar kan ik zeggen: Oh, zie jij het zo? Dat wist ik helemaal niet!’ Daar durf ik te zeggen wat ik op mijn hart heb. En pas dan is er kans op verbinding. Dan hebben we het ergens over. Dan is er sprake van vervulling. Al het andere is vulling... Verveling en ruis. Wonderlijk, dat je eerst naar de bodem moet om die innerlijke rust te vinden... En het kost aandacht en energie om daar te blijven en te genieten. Want vreemd genoeg, je wilt er toch weer weg... Gesproken column, 28 november 2012, bij Ten Have en Partners

Read More