How well have I applied his lessons in my own life? (Obama on Mandela)

'It took a man like Madiba to free not just the prisoner, but the jailer as well, to show that you must trust others so that they may trust you; to teach that reconciliation is not a matter of ignoring a cruel past, but a means of confronting it with inclusion and generosity and truth.  He changed laws, but he also changed hearts.

For the people of South Africa, for those he inspired around the globe, Madiba’s passing is rightly a time of mourning, and a time to celebrate a heroic life.  But I believe it should also prompt in each of us a time for self-reflection.  With honesty, regardless of our station or our circumstance, we must ask:  How well have I applied his lessons in my own life?  It’s a question I ask myself, as a man and as a President.'

- Barack Obamas Nelson Mandela Memorial Speech, 10thDec2013

Read More

Het is nooit te laat. Tot je dood gaat kun je het anders doen.

Terugkijken kan zinvol zijn. Tot op zekere hoogte. Want het schiet niet op als je daarin blijft hangen. Hangen in schuld en schaamte over wat je hebt gedaan. En spijt over wat je hebt gelaten. Je kunt weer vooruit door jezelf vragen te stellen. Wat bevalt je niet aan je leven tot nu toe? Waar ben je niet blij mee, waar baal je van? Niet van wat anderen jou hebben aangedaan (vast heel veel) , maar van wat je zelf hebt gedaan (minstens zo veel). Weet dan dat het allemaal gebeurd is en dat je daar niets meer aan kunt doen. Je kunt niets terugdraaien. Natuurlijk, je kunt ‘Sorry’ zeggen en mensen om je heen vergeving vragen. Doe dat als het nodig is. Maar belangrijker, je kunt het vanaf nu anders doen. De rest van je leven. Dat kan je hele leven in een ander licht zetten. Met terugwerkende kracht. Voor jezelf en de mensen om je heen. Want het zou wat zijn... Als je verpakking  wegvalt en jij zelf overblijft. Als je vanaf nu niets meer hoeft en niets meer moet. Als je kunt laten zien wie je in wezen bent. Zo lief, wijs en sterk als je bent. Het is nooit te laat. Al is het nog maar een uur.

Read More

Een mening. De meest voorkomende belemmering van ontwikkeling.

Opvattingen en meningen, onwrikbaar en vooropgezet, zijn de dood in de pot. Je weet het, maar wat is het lastig om het te laten. We barsten ervan. En het belemmert onze communicatie, die vaak niet veel meer is dan een uitwisseling van opvattingen en meningen, en die vaak leiden tot oeverloze discussies en debatten waarin het uiteindelijk gaat over wie er gewonnen heeft. Het schiet niet op en je leert er niets van. Het levert geen ontwikkeling op maar stilstand en achteruitgang. Ontwikkeling gedijt in ruimte en vrijheid, belangstelling en nieuwsgierigheid – naar de ander. Luisteren in plaats van praten. ‘Vertel eens.’ Vragen stellen in plaats van meningen ten beste geven. ‘Hoe kijk jij daar tegenaan?’ Je verplaatsen in de ander. ‘Oh, zie jij het zo?!’

Maar hoe leer je dat in hemelsnaam? Door eerst zelf stil te worden. Dat is waar ik achter kom.  Stil worden temidden van de drukte – de drukte in mezelf. M’n kop houden terwijl het in m’n kop stormt. En het helpt als er iets gebeurt waar ik stil van word. Maar echt stil word ik pas van zaken van leven en dood. Als er een kind geboren wordt, of een ouder dood gaat. Dan telt niet wat ik allemaal vind. Dan zie ik ineens hoe toevallig mijn opvattingen en wisselend mijn meningen zijn. En hoe ik mezelf en anderen daarmee tekort doe. En hoe alles juist kan stromen als ik open sta voor wat er is en me over geef aan het leven zelf. Wat ook niet anders kan,  in het geval van leven en dood. En de kunst is natuurlijk om dat gevoel van openheid en kwetsbaarheid mee te nemen en bij je te houden als het leven eventjes minder spannend is.

Read More

Het leven laat zich niet dwingen. Ook niet door jou.

Het leven is oneindig veel groter en complexer dan we ooit kunnen bevatten. De belangrijkste gebeurtenissen in je leven, je verzint ze niet. Ga maar na. De vrienden die je maakt, de partner die je ontmoet, de kinderen die je krijgt. Of hoe mensen je evengoed weer ontvallen: ouders, partner, vrienden, en soms ook kinderen. Een groot niet te bevatten toeval, een en al onzekerheid. Pech en geluk. Een ding is zeker, je gaat er niet over. Denken dat je daar veel in kunt sturen is een illusie. Toch denken we dat te kunnen. We plannen en organiseren wat af. Niets mis mee, als je er rekening mee houdt dat het allemaal ook heel anders kan gaan. En dat is lastig. Omgaan met verandering, met name als je iets anders hoopt of verwacht. Daar kunnen we dan ontzettend teleurgesteld over zijn. En dan boos worden, verongelijkt zijn. Dat kan variëren van regen op een zonvakantie tot een pensioen dat verdampt blijkt te zijn. Of ontslag, scheiding en overlijden. Of een ongeluk, een burn out. Zaken die je meestal niet aan ziet komen, ze kunnen je overvallen en ontregelen. De kunst is te weten dat ze bij het leven horen. Want het leven laat zich niet regelen. Het leven is groter dan jij. En wat zou het saai zijn als dat niet zo was. Het leven is per definitie onzeker, hoe goed we het ook proberen te regelen. Een heftige uitbarsting van de zon, een forse meteoriet uit de ruimte, een ongekende vulkaanuitbarsting – en het hele leven op aarde zou voor vele millennia, en nog veel langer, ontregeld zijn. We hebben geen idee. Ja, het leven zit vol met tegenvallers. Net zo goed als het barst van de meevallers. Ga om met de tegenvallers, ze horen erbij. Zie de schoonheid van een hagelbui, verbaas je over laaghangende bewolking. En geniet van de meevallers. Ga in de zon zitten, als ie schijnt.

Read More

Heb je gedaan wat je kon? Ja? Nou dan. Nee? Volgende keer beter.

Twijfel is dodelijk – als het over je eigen intenties gaat. Weet wat je doet, en doe het goed. En hou op met twijfelen over je goede bedoelingen. Je hebt gedaan wat je kon. Tenminste, zorg daarvoor. Dan hoef je ook niet te twijfelen. Zorg dat je altijd kunt zeggen: ‘Ik heb gedaan wat ik kon.’ En als je dat niet zo is: zorg dat je het de volgende keer wel kunt zeggen. Twijfelen mag, te allen tijde. En als je dan – misschien na veel twijfelen – iets doet, doe het dan goed. Dat is alles. 

Read More

Geniet je van elkaar nu je er allebei nog bent?

Het blijft lastig om je voor te stellen. Maar op een dag ben je er niet meer. En is die ander er ook niet meer. Dan kun je hier niet meer van elkaar genieten. Nu nog wel. Maar je bent bezig, en je hebt het druk. Stel je voor, die ander is er nog een week. Zou je het nu dan ook zo druk hebben? Geniet zoveel mogelijk van wie er nu nog is. Vooral van degenen die echt belangrijk voor je zijn. En dat zijn er niet zoveel. Dat is te overzien. En goed te doen.

Read More

Doe je dit omdat je het zelf wilt? Of wil je dat ze je aardig vinden?

Wees eerlijk. Veel van wat je doet doe je om een ander blij te maken. Dat is mensen eigen. We zijn sociale wezens. We kunnen niet zonder anderen. We hebben anderen nodig om aandacht en liefde van te ontvangen. En om aandacht en liefde aan te kunnen schenken. En van dat schenken worden we misschien nog wel blijer dan van ontvangen. We zijn ingericht op omgaan met andere mensen, om ons met anderen te verhouden. We moeten wel. Want niemand kan het alleen, we hebben elkaar nodig. Maar we kunnen er ook in doorschieten. Teveel op die ander gericht raken. En daar onszelf in verliezen, onszelf in kwijt raken. Je wordt er onzeker van. Want je raakt afhankelijk van andermans aandacht en waardering. Je zoekt je voeding buiten je. Je vraagt om aandacht en bevestiging van je omgeving. En vaak krijg je die dan juist niet. Want het is niet leuk om iets te geven aan mensen die smeken en smachten. De ander voelt zich er ongemakkelijk door, omdat de relatie dan niet in balans is. Of gaat je zelfs gebruiken, vanwege je aanhankelijkheid, of erger, afhankelijkheid. De doorgang is jezelf gaan voeden. Je innerlijke voeding aanboren. Leren houden van jezelf. Gaan genieten van je leven. Blij zijn dat je leeft. Je eigen bron aanboren. Die bron stroomde ooit. In je kindertijd. Daar is de sleutel naar een gelukkiger leven te vinden. Wat vervulde je toen? Waar kon je helemaal in opgaan? Vaak spelend in je eentje?  Als de wereld om je heen verdween? Die sleutel heb je nog steeds bij je. Je kunt altijd terug naar je bron. Door je af te vragen: ‘Waar word ik nou echt blij van?’.

Read More

Dit is jouw leven. Van niemand anders. Leef het. Voluit.

Stel je voor, aan de hemelpoort – of als je daar niet in gelooft, op je sterfbed – wordt aan je gevraagd: ‘Hoe heb je geleefd?’ Wil je dan zeggen: ‘Op de manier van die-en-die...’, of: ‘Ik heb mijn eigen manier gevonden!’ Leef je eigen leven. Maak je leven niet afhankelijk van een ander. Kies voor jezelf. Ook al heb je dat niet geleerd. En ook al denk je misschien dat het niet hoort, niet kan of niet mag. Het is jouw leven. Waarin jij kunt kiezen, elke dag weer. Kunt kiezen om voluit te leven, op je eigen manier. Wat kun je anders? Leven op andermans manier? Kan dat ooit bevredigend zijn? En mocht je bang zijn dat kiezen voor jezelf je asociaal en egoïstisch maakt, ga dan bij jezelf na wat jouw belangrijkste waarden zijn in dit leven. Waarschijnlijk komen daar anderen in voor, en gaat het over liefde. Daar hoef je je dus geen zorgen over te maken. Zoals Augustinus al zei: ‘Love, and do what you will.’ Liefde als borging voor wat je doet.

Read More

Ben je je eigen beste vriend?

Je komt alleen, en je gaat alleen. Een waarheid als een koe. Het klinkt zo ‘alleen’. Maar ben je alleen? Of kun je met jezelf zijn? En wie is dan ‘jezelf’? Wat helpt is een onderscheid te gaan maken tussen je ‘kleine ik’ en je ‘grotere zelf’. Je kleine, dagelijkse zelf ken je wel. Die is dit nu aan het lezen en vindt daar iets van. Die kan blij zijn en zich zorgen maken, is soms boos en dan weer opgelucht. Je grotere, eeuwige zelf is minder bekend, meer op de achtergrond. Die bracht je misschien op het idee om dit te gaan lezen. Die oordeelt niet en is stil aanwezig. Daar kun je bij terecht als je even het niet meer weet, en goede raad nodig hebt. Inderdaad, als een goede vriend, door en door betrouwbaar, die er altijd voor je is. Dat ‘grotere zelf’, die kan – en wil! – je beste vriend zijn. Vriendschap met je ‘grotere zelf’ zorgt ervoor dat ‘alleen’ zijn een andere klank krijgt. Alleen zijn is dan thuis zijn. Thuis bij jezelf. Met wie je in wezen bent. Je eigen beste vriend.

Read More

Bemoei je met je eigen zaken. Dat zijn er meer dan genoeg.

Bepaal je tot jezelf. Als je dat serieus neemt heb je druk genoeg. En als dat niet zo is onderschat je de omvang van jezelf. Want je bent groter dan je denkt. Veel groter. Je hoofd kan helemaal niet bevatten hoe groot je bent. Je kunt een idee krijgen van je eigen omvang als je ophoudt je druk te maken over anderen. Dat geeft ruimte die je kunt besteden aan jezelf. Bovendien is er geen afleiding van anderen die weer reageren op jou bemoeienis met hen. Wat een rust. Dat is nou tijd voor jezelf nemen. 

Read More

Aan elke nare gebeurtenis is iets moois te beleven

Ga eens na bij jezelf. Echte tegenslag. Zat er een lichtpuntje in? Is er ergens iets te ontdekken waarvan je zegt: Ja, daar zat een doorgang naar iets moois? Waarschijnlijk wel. Een scheiding, een ziekte, overlijden, het kan – ondanks alle pijn en verdriet – ondertussen ook een prachtige ervaring opleveren. Als je stil staat bij wat er gebeurt. Als je niet alleen verdwijnt in de pijn van de gebeurtenis en overmand wordt door verdriet, maar ook in staat bent om er af en toe van een afstand naar te kijken. Dan zie je hoe je kunt opknappen van de ruimte die een scheiding brengt. Hoe de relatie met je kinderen kan verbeteren als de spanning van je partnerrelatie verdwenen is. Hoe kwetsbaar en toegankelijk iemand kan worden als ie ziek is. Hoe overlijden mensen bij elkaar kan brengen als het verdriet er mag zijn. Hoe je met andere ogen naar je ouders kunt kijken als ze ziek worden of er niet meer zijn. Hoe problemen zichzelf op lijken te lossen in het zicht van de dood omdat alles ineens betrekkelijk wordt. Hoe sterk een kind blijkt te zijn dat terminaal ziek is en wat een kracht dat kind kan geven aan zijn omgeving. We kennen allemaal voorbeelden. Misschien is dat wel de kunst van het leven. Weten dat het nooit alleen maar donker is . En dan het licht, hoe weinig ook, kunnen ervaren. Dan kun je een mooi leven leiden, en een rijk mens zijn.

Read More

Durf je jezelf te zijn? (Video)

‘Was dit inspirerend? Ja! Heeft dit met management te maken? Ja! Is dit praktisch? Ja! Heel concreet.’ Korte sfeerimpressie van een avond spreken bij de Spirituele Management Tafel (SMT).

Reactie van Jos Rovers, partner in Het Eerste Huis, de organisatie achter de avond:  'Je hebt een mooie avond gebracht. Je vertelt wat iedereen al weet, maar je laat ons er opnieuw naar kijken. Met andere ogen. Met nieuwe ogen. Daardoor zagen we de dingen zoals we ze niet eerder zagen. Met meer diepte, meer glans, meer betekenis. Je doet dat met mooie verhalen, die boeien. Je laat veel van jezelf zien en dat geeft een speciale verbinding met de zaal; maakt het intiem, gezellig, leuk. En er is schoonheid; in de foto's de filmpjes, de muziek. Jij bent er een meester in om alle alledaagse dingen uit te lichten. Zoals je dat met je foto's doet, zo doe je dat met alles dat elke dag voorbij komt. En daardoor geef je betekenis aan de gewone dingen van het leven.'

De ondertiteling bij de reactie van een deelnemer: ‘Ik geloof wel dat de kracht ergens in me zit. Dat weet ik wel, maar ik weet niet zo goed hoe ik daar bij moet komen. En daar heeft vanavond wel bij geholpen.’

Read More

Niemand doet voor z’n plezier vervelend. Weet dat als iemand vervelend doet.

Uiteindelijk doet niemand voor z’n lol vervelend. Al kan het soms anders lijken. Ga maar na bij jezelf. Wanneer doe je vervelend? Als je niet lekker in je vel zit. Je niet op je gemak voelt. Gespannen, chagrijnig, boos bent. Je tekortgedaan voelt. Geen ruimte krijgt. Je niet gezien voelt. Niet tot je recht komt. Je niet erkend en gerespecteerd voelt. Redenen genoeg om je vervelend te voelen. En van de weeromstuit ook vervelend te gaan doen. Want het is maar een kleine stap van je vervelend voelen naar vervelend doen. Vaak gebeurt het ongemerkt. Je hebt niet eens in de gaten dat je vervelend doet. Laat staan hoe het komt. Ondertussen kan het wel lekker zijn om vervelend te doen. Terwijl je ook wel weet dat het niet echt bevredigend is. Weet dat als iemand vervelend doet. Dan zal er wel wat zijn. En vaak heeft dat niets met jou te maken. Je bent toevallig in de buurt van iemand die vervelend doet. Omdat je partner, ouder, kind, vriend, buur of collega bent. Dat is alles.

Read More

Verdoe je tijd niet aan het veranderen van anderen. Je gaat er niet over. En het lukt niet.

Heb jij zin om te veranderen? Waarschijnlijk niet. Heb je zin om te veranderen omdat een ander dat wil? Waarschijnlijk al helemaal niet. Veranderen doe je pas als het echt nodig is, als je een hele goeie reden hebt. Een reden die diep uit jezelf komt. Daar is urgentie voor nodig. Vastlopen in hoe je het gewend bent is een goeie reden. Of verlangen naar echt iets anders. Dat kan het begin van verandering zijn. Besteed je kostbare tijd en energie aan jezelf. En bemoei je ondertussen niet met een ander. Daar ga je je hoogstens machteloos en gefrustreerd door voelen. Want je gaat er niet over. Geniet van de kleine stapjes die je zelf elke dag kunt maken. Stapjes waar je van opknapt. En misschien dat een ander het oppikt. Er door aangestoken raakt, geïnspireerd zelfs. Maar doe het er niet om. Doe het voor jezelf. Uit liefde voor jezelf. Voor niemand anders dan jezelf. Egocentrisch? Nee hoor, als jij opknapt van een verandering waar het blijkbaar tijd voor is geef je de mensen om je heen vanzelf een kadootje. Een leukere jij – en daarvan wordt een ander blij.

Read More

Stop geen tijd in verloren zaken. En neem je verlies.

Weinig dingen zijn zo energieslurpend als bezig blijven met je verleden. Verleden waar je boos of verdrietig over bent. Terwijl je er niets meer aan kunt doen. Want het is al gebeurd. Het zuigt je leeg. Zonder dat je het in de gaten hebt. Want het lijkt of je er energie van krijgt. Elke keer als je het weer boven haalt voel je iets door je lijf gaan. Je kunt verslaafd raken aan het steeds weer naar boven halen. Het lijkt wel een ‘rush’, dat opgerakelde gevoel van boosheid of verdriet. Je omgeving zit er niet op te wachten. Die zijn na een tijdje wel klaar met je woede of weglachen, geklaag of stil verwijt. Wat kun je doen? Accepteren. Wat iets anders is dan berusten. Accepteren is erkennen dat iets gebeurd is. In zijn volle omvang tot je door laten dringen dat dit in jouw leven heeft plaats gevonden. Beseffen dat er niets meer aan te doen valt. Het is gebeurd. Pas na die erkenning is er ruimte voor iets nieuws. Dan kun je op nieuwe ideeën komen. Bijvoorbeeld hoe je met dit verlies kunt omgaan. Misschien ontdek je zelfs nog een lichtpuntje. Maar pas als je de tegenslag volledig hebt geaccepteerd.

Read More

Het gaat niet om liefde voelen. Het gaat om liefde zijn. Dan is liefde vrij.

Liefde voel je. Als je verliefd bent, van iemand houdt. Je wilt graag dat jouw liefde terugkomt – dat de ander ook ook op jou verliefd is, ook van jou houdt. Maar als de liefde niet beantwoord wordt kun je er doodongelukkig van worden – onbeantwoorde liefde is killing. Er is nog een liefde. Liefde die je voelt zonder dat een ander er direct bij betrokken is. Liefde voor het leven. Liefde diep van binnenuit. Liefde die niet afhankelijk is van de beantwoording ervan. Die liefde begint met liefde voor het leven, en liefde voor jezelf – het leven in jezelf. Liefde die jij belichaamt, liefde die jou bewoont. Die liefde is vrij. Die liefde hoeft niets, en die liefde verwacht niets. Die liefde claimt niet, en die liefde eist niet. Die liefde verplicht niet, die liefde laat vrij. Die liefde heeft genoeg aan zichzelf. En dan hoeft de liefde die je voor een ander voelt niet eens beantwoord te worden. Dan kun je voelen en zeggen: ‘Ik hou van jou!’. Gewoon omdat je dat zo voelt. Zonder dat je terug wilt horen: ‘Ik ook van jou.’ Hoewel dat natuurlijk wel fijn is. Maar niet noodzakelijk.

Read More

Geluk is leren accepteren dat dit jouw leven is. Ervaren hoe rijk je bent.

Dit is jouw leven. Jij kunt er iets van maken. Niemand anders. Laat tot je doordringen dat je ademt, vanzelf. Dat je leeft. Zet op een rij wat je allemaal hebt, waarover je kunt beschikken. Weet dat je kunt doen wat je wilt. Misschien doe je het niet, maar het zou kunnen. Zet dan op een rij wat je echt zou willen, maar waarvan je denkt dat het niet kan. Ga met dat lijstje naar iemand die je vertrouwt. Bijvoorbeeld een oud en wijs mens, of juist een fris en jong iemand. Leg het voor. Luister, en maak geen bezwaren. Kijk of er in jezelf ruimte ontstaat. Ruimte waarin je je vrijer voelt – om te doen wat goed voor je is. Misschien blijkt je leven  meer de moeite waard dan je dacht. Misschien is er meer ruimte en vrijheid dan je vermoedde. En misschien is het ook veel rijker dan je in de gaten had. Alleen al omdat er mensen zijn die je graag willen helpen. Als jij je er voor open stelt, vragen stelt en luistert.

Read More

Wat is het ergste wat je kan gebeuren? En, is het al gebeurd?

‘De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest.’ Nog altijd even waar. We houden onszelf tegen omdat we bang zijn voor wat er zou kunnen gebeuren. Meestal heel irrationeel. En het maakt niet uit dat je dat weet. Want je bent er niet minder bang door. Wat dan nog kan helpen is overdrijven. Bedenk wat er in het ergste geval kan gebeuren. Helemaal over de top. Dan kun je er misschien om lachen. Want je voelt wel aan, dit gaat niet gebeuren. Zo erg kan het niet worden. Stel je daarna voor wat er ondertussen óók zou kunnen gebeuren. Wanneer wat je graag wilt wél zou lukken. Dan is er weer ruimte om te beseffen wat je kunt worden als je je minder zorgen maakt: gelukkiger.

Read More

Je kunt liefde zoeken. Je kunt ook een liefdevol mens zijn. Dan zoekt de liefde jou.

Liefde is een zegen. Tot je er achteraan gaat. Als liefde moet. Als je wilt dat een ander daarvoor zorgt. Als je er een ander voor nodig hebt. Een ander die van jou houdt. En andersom, jij een ander om van te houden. De ander als object van jouw liefde. Wat ook kan is je liefde ontkoppelen van een ander. Liefde zonder een ander. Dan blijft er over maar een over. Jijzelf. Liefde voor jezelf. Zo zijn de meesten van ons niet grootgebracht. Liefde voel je voor een ander. Sommigen zijn zelfs grootgebracht met de ander voorop: ‘Eerst aan een ander denken.’ Met als ongewild effect dat je jezelf vergeet. Met alle gevolgen van dien: niet goed voor jezelf kunnen zorgen, geen grenzen kunnen stellen, niet goed voor jezelf kunnen opkomen. De doorgang is liefde voor jezelf  voelen. Houden van jezelf. Makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker als je het nooit geleerd hebt. Maar het kan wel. Het begint met jezelf onder ogen zien. Je blinde vlekken opsporen. Opruimen en schoonmaken. En dat is hard werken. Lange dagen, zware nachten. Maar de opbrengst is groot. Want je wordt er vanzelf een liefdevoller mens van. Een mens die geen liefde zoekt, die niet achter liefde aan zit, die niet naar liefde smacht. Iemand die genoeg heeft aan zichzelf. En je zult iets merken. Dan komt de liefde naar je toe. Kijk maar om je heen, je kent ze misschien wel. Liefdevolle mensen zijn aantrekkelijk, want ze hoeven niets. Ze hebben wat te geven, precies wat de wereld nodig heeft. Liefde.

Read More

Bedank iedereen die jou helpt. En je tot nu toe geholpen heeft.

 Ga in gedachten eens na wie je allemaal helpt. Als je zin hebt, maak er een lijst van. Bedank die mensen. Niet formeel, niet gewichtig, maar als je hen toevallig ziet en spreekt. Mensen die je niet meer ziet of spreekt kun je een keer bellen of mailen. Gewoon om hen te laten weten dat jij weet dat zij je geholpen hebben. Dat doet hen goed, en jou ook. En als je twijfelt, bedenk hoe het zou zijn als jij zou horen: ‘Bedankt, je hebt me geholpen!’ Geef dat ook aan een ander. En voel hoe goed het je zelf doet.

Read More